Caiziyou vs. raapzaadolie en koolzaadolie

Soorten koolzaadolie
Hoe heet het?
De weg naar caiziyou leidt ons langs drie andere soorten olie:
* raapzaad (Brassica rapa ssp. oleifera)
* koolzaad / colza (Brassica napus subsp. napus)
* canola
* caiziyou (菜籽油 / cài zǐ yóu)

Raapzaad versus koolzaad
De Engelsen noemen het allemaal rapeseed en veroorzaken daarmee wel wat verwarring. In de Nederlandse taal is het beter geregeld. In het kort zit het als volgt: eerst hadden we raapzaad en op enig moment in de geschiedenis ging de raapzaadplant vreemd met een kool en daar kwamen bastaardkoolzaadkindjes van. Maar in de praktijk lijken raapzaad en koolzaad wel héél veel op elkaar.

Raap/koolzaadolie versus Canola
De zeer hoge concentratie onverzadigde vetten in raapzaad/koolzaadolie maakt de olie heel gezond, maar zorgt er ook voor dat ze snel ranzig wordt. Bovendien geeft de hoge concentratie erucazuur de olie een bittere smaak. Tel daarbij op de misvatting uit de jaren ’70 dat je van erucazuur hartvervetting krijgt en je snapt dat raapzaad/koolzaadolie nooit heel populair is geweest in de Westerse keuken. De olie werd vooral gebruikt als smeerolie, lampenolie en tegenwoordig ook als biobrandstof. Dat vonden boeren in Canada zonde, want koolzaad gedijt goed in een koud klimaat. Daarom begon men in de jaren ’70 nieuwe koolzaadrassen te kweken met veel minder erucazuur. Daarvan perste men Canola: CANada Oil Low Acid.

Geraffineerd versus koudgeperst
Canola olie veroverde de Westerse wereld, voornamelijk als een geraffineerde olie. Geraffineerd betekent dat het ontdaan is van alle “onzuiverheden” die zouden kunnen verbranden bij verhitting of de olie een ongewenste geur, smaak of kleur kunnen geven. De olie is daarmee een beetje ontdaan van zijn ziel en inwisselbaar geworden met alle andere geraffineerde oliën zoals arachide-, rijst- of zonnebloemolie, maar wel perfect om in te bakken, braden en frituren of te gebruiken als je de olie niet wilt proeven in een gerecht.

Caiziyou (koudgeperste en geroosterde koolzaadolie)
Caiziyou is de donkergele, meer stroperige olie die je geregeld voorbij ziet komen in kookfilmpjes uit Zuidwest-China van Dianxi Xiaoge en andere youtubers. Het wordt geperst van een Chinese variëteit koolzaad die op het eerste gezicht en in smaak ook weer nauwelijks te onderscheiden is van andere varianten, maar het bijzondere van Caiziyou zit hem vooral in het productieproces. De koolzaadjes worden eerst tot 120°C geroosterd en daarna geperst. Dat geeft de olie een extra, nootachtige smaakdimensie die je terugproeft in de gerechten die je ermee bereidt. Het beroemdste gerecht dat men maakt met Caiziyou is Sichuan Chili Oil (ook bekend als chili crisp oil).

Alternatieven voor Caiziyou
Caiziyou hebben we nog niet gespot in Nederland, maar is wel online (tegen hoge verzendkosten) te bestellen bij de Amerikaanse webshop voor Sichuanese ingrediënten The Mala Market. De olie waarvan gezegd wordt dat die het meeste lijkt op Caiziyou en die wel te koop is in Nederland is (Indiase) mosterdolie. Maar als je dat niet aandurft, dan is er tegenwoordig ook Nederlanse, koudgeperste koolzaadolie op de markt (zie hieronder na de klik). Deze olie is niet geroosterd, maar heeft wel de kleur van Caiziyou en smaakt zeker niet zielloos, maar heerlijk naar frisse, licht pittige mosterdsla. Ik zou de ingewikkelde “Caiziyou verhittingsrituelen” vergeten en deze olie nooit heter maken dan 180°C. Tot slot kun je natuurlijk gewoon kiezen voor elke willekeurige andere olie en je concentreren op de smaak van de ándere ingrediënten in een gerecht.

Filmpje
Het onvolprezen youtube kanaal Chinese Cooking Demystified over Caiziyou:

Wat is er zoal te koop?


Caiziyou olie

The real thing: echte Caiziyou uit Sichuan. Te koop bij de Amerikaanse webshop The Mala Market. Maar een fles van 900ml kost 16 dollar en daar komt nog een idioot bedrag aan verzendkosten bij, dus niet echt aan te raden.

Koudgeperste, Nederlandse Koolzaadolie

merk: Brassica
land van herkomst: Nederland (Groningen, Drenthe, Twente en de Achterhoek)
etiket: Koolzaadolie, koude persing. Twee soorten: Koud & Warm en Bak & Braad.
ingrediënten: 100% koolzaadolie, maar die bak & braad heeft 1% koolzaadlecithine.
prijsindicatie: respectievelijk € 3,59 en € 3,99 voor (500ml)
smaak: smaakvol, licht pittig als een radijsblaadje

Koolzaadolie

merk: Raw Organic Food
land van herkomst: Nederland
etiket: Koolzaadolie koudgeperst
ingrediënten: biologische koolzaadolie
prijsindicatie: € 2,89 (250ml)
smaak: net als de koudgeperste koolzaadolie hierboven, lekker pittig.

Plum Sauce LKK

merk: Daily
land van herkomst: verpakt in Nederland, maar er staat niet vermeld waar het zaad vandaan komt
etiket: Raap olie / Colza oil
ingrediënten: raapolie
prijsindicatie: € 3,- (500ml)
smaak: geraffineerd, smaakloos. Inwisselbaar met andere oliën zoals ook de Huile de Colza op de foto bovenaan deze post.


Reacties

Caiziyou vs. raapzaadolie en koolzaadolie — 5 reacties

  1. Dank je wel Robin. Erg duidelijk.

    Fijne site is dat ‘Chinese Cooking Demystified’ hè? Nuchter en helder.

  2. Nog even over Caiziyou. Ik heb de firma Brassica aangeschreven of ze onmiddellijk koolzaad kunnen gaan roosteren voor het persen
    Het is geloof ik serieus besproken, maar helaas gaat dat om technische reden nu niet.
    Toch zou er vermoedelijk wel een (Europese) markt voor zijn. Wereldwijd lees je dat mensen Caiziyou zoeken.

    De enige optie lijkt Mala Market. Deze heeft het tijdelijk verlaagd naar 10 euro. Helaas zijn de verzendkosten gestegen naar 49 euro.

  3. Leuk dat je ze benaderd hebt. Ik had ze wel getagd, maar geen reactie.
    Jammer dat ze het (vooralsnog) niet gaan doen.

    Ik weet trouwens dat er iets bestaat, een website, waar je bestellingen in de VS kunt doen en dan regelen zij de verzending. In ieder geval was er zoiets jaren terug. Dat was voor als je iets wilde bestellen op een site die uberhaupt niet naar Nederland verzendt. Maar ik denk ook ivm aanbiedingen/kortingen die alleen voor de VS gelden. Je moet maar even googelen….

  4. Ja, dat filmpje had ik ook gevonden, maar je ziet helemaal niet de ze de koolzaadjes eerst roostert! Dus dat vond ik verwarrend.
    Dianxi Xiaoge heeft ook een video over raapzaad olie gemaakt, maar ook daar zie je niet dat de zaadjes geroosterd worden: https://youtu.be/kSQiE03OSUQ

    De vraag is dus eigenlijk of Chinese Cooking Demystified het wel bij het rechte eind heeft dat de zaadjes per se eerst geroosterd worden. ;-)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *